{"id":16,"date":"2026-09-29T16:37:15","date_gmt":"2026-09-29T16:37:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/?post_type=product&p=16"},"modified":"2026-09-30T07:19:35","modified_gmt":"2026-09-30T07:19:35","slug":"zanoni","status":"publish","type":"product","link":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/produkt\/zanoni\/","title":{"rendered":"Zanoni"},"content":{"rendered":"

Zanoni<\/em> jest romansem i nie jest romansem \u2013 t\u0119 przewrotn\u0105 uwag\u0119 samego Bulwer-Lyttona nale\u017cy potraktowa\u0107 nie jako gr\u0119 s\u0142\u00f3w, lecz jako pierwsz\u0105 wskaz\u00f3wk\u0119 dla czytelnika. Otwiera ona bowiem dzie\u0142o wielop\u0142aszczyznowe, a zarazem jedno z niekwestionowanych arcydzie\u0142 \u015bwiatowej literatury, w kt\u00f3rym opowie\u015b\u0107 mi\u0142osna, poemat proz\u0105, kronika historyczna, traktat filozoficzny i ksi\u0119ga wtajemniczenia istniej\u0105 obok siebie, wzajemnie si\u0119 dope\u0142niaj\u0105c.<\/p>\n

Na pierwszym planie stoi pi\u0119kno. S\u0105 w Zanonim<\/em> ust\u0119py, w kt\u00f3rych proza zdaje si\u0119 pi\u0119kniejsza od poezji: obrazem, rytmem, muzyk\u0105 zdania i zdolno\u015bci\u0105 wydobywania blasku zar\u00f3wno z pejza\u017cu, jak i z ludzkiego uczucia. Bulwer-Lytton nie tylko m\u00f3wi o pi\u0119knie, lecz je celebruje. Rozsiane po ca\u0142ej ksi\u0105\u017cce cytaty z Tassa, Schillera, Shakespeare\u2019a, Byrona, Wergiliusza i innych poet\u00f3w nie s\u0105 ozdob\u0105, lecz drugim g\u0142osem narracji: komentuj\u0105 wydarzenia, zapowiadaj\u0105 je, niekiedy ods\u0142aniaj\u0105 ich sens wcze\u015bniej ni\u017c narrator.<\/p>\n

R\u00f3wnie imponuj\u0105ca jest konstrukcja powie\u015bci. Czytelnik przechodzi od mi\u0142o\u015bci do grozy, od \u015bwiat\u0142a w\u0142oskiego nieba do zgnilizny wi\u0119ziennych cel, od muzyki i zachwytu nad Natur\u0105 do terroru, \u015bmierci i rewolucyjnego ob\u0142\u0119du. Wszystko to rozgrywa si\u0119 na tle historii potraktowanej z niezwyk\u0142\u0105 staranno\u015bci\u0105. W\u0142ochy, a nast\u0119pnie Francja czasu Rewolucji, Konwent, Robespierre i Panowanie Terroru nie s\u0105 dekoracj\u0105 \u2013 staj\u0105 si\u0119 \u017cyw\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 dramatu.<\/p>\n

Jeszcze g\u0142\u0119biej le\u017cy filozofia. Czym jest \u017cycie? Czy mi\u0142o\u015b\u0107 jest s\u0142abo\u015bci\u0105, czy najwy\u017csz\u0105 form\u0105 poznania? Czy wiedza bez uczucia prowadzi ku \u015bwiat\u0142u, czy ku pustce? Gdzie ko\u0144czy si\u0119 rozum, a zaczyna wiara? Bulwer-Lytton nie wyg\u0142asza kaza\u0144; pozwala, by odpowiedzi\u0105 by\u0142y wybory i losy jego bohater\u00f3w.<\/p>\n

Znajdujemy w Zanonim<\/em> r\u00f3wnie\u017c ton profetyczny. Rewolucyjny chaos, rozpad poj\u0119\u0107, zamiana wolno\u015bci w przemoc, a moralno\u015bci w narz\u0119dzie w\u0142adzy ukazane s\u0105 jako pocz\u0105tek d\u0142ugiej epoki duchowego i ustrojowego rozstroju. Czytaj\u0105c te partie dzi\u015b, trudno nie dostrzec niepokoj\u0105cej blisko\u015bci wielu opisanych mechanizm\u00f3w.<\/p>\n

Nie bez znaczenia jest r\u00f3wnie\u017c chwila, w kt\u00f3rej Zanoni<\/em> pojawi\u0142 si\u0119 na \u015bwiecie. Wiek XIX, kt\u00f3ry nauczy\u0142 cz\u0142owieka ujarzmia\u0107 par\u0119, elektryczno\u015b\u0107 i materi\u0119, sta\u0142 si\u0119 zarazem epok\u0105 niezwyk\u0142ego odrodzenia zainteresowania tym, czego zwa\u017cy\u0107 ani zmierzy\u0107 nie spos\u00f3b. Magnetyzm, dawne misteria, kaba\u0142a, hermetyzm, alchemia i tradycja r\u00f3\u017cokrzy\u017cowa ponownie wychodzi\u0142y z zapomnianych bibliotek i zamkni\u0119tych gabinet\u00f3w. Bulwer-Lytton nie obserwowa\u0142 tego zjawiska z daleka. Pozostawa\u0142 w osobistym kontakcie z \u00c9liphasem L\u00e9v\u00edm, jednym z najwa\u017cniejszych tw\u00f3rc\u00f3w nowoczesnego okultyzmu, kt\u00f3rego dzie\u0142a wywar\u0142y p\u00f3\u017aniej ogromny wp\u0142yw na zachodni\u0105 tradycj\u0119 ezoteryczn\u0105. Sam Zanoni<\/em>, wydany ju\u017c w 1842 roku, poprzedzi\u0142 pe\u0142ny rozkwit tego ruchu i sta\u0142 si\u0119 jednym z dzie\u0142, kt\u00f3re pobudza\u0142y wyobra\u017ani\u0119 kolejnych pokole\u0144 poszukiwaczy. Wsp\u00f3\u0142czesne badania historii ezoteryzmu wskazuj\u0105 wr\u0119cz jego wp\u0142yw na p\u00f3\u017aniejsze brytyjskie odrodzenie r\u00f3\u017cokrzy\u017cowe, z kt\u00f3rego \u015brodowiska wyros\u0142y kr\u0119gi prowadz\u0105ce w ko\u0144cu do powstania Hermetycznego Zakonu Z\u0142otego Brzasku.<\/em> Nawet Stra\u017cnik Progu \u2013 jedna z najbardziej przejmuj\u0105cych figur powie\u015bci \u2013 przekroczy\u0142 granice literatury i wszed\u0142 do p\u00f3\u017aniejszego j\u0119zyka teozofii i okultyzmu. Powie\u015b\u0107 zacz\u0119\u0142a wi\u0119c \u017cy\u0107 drugim \u017cyciem: nie tylko jako dzie\u0142o sztuki, lecz r\u00f3wnie\u017c jako tekst czytany przez tych, kt\u00f3rzy poszukiwali wiedzy ukrytej.<\/p>\n

I tak przeszli\u015bmy do p\u0142aszczyzny ezoterycznej \u2013 by\u0107 mo\u017ce najg\u0142\u0119bszej. Bulwer-Lytton pos\u0142uguje si\u0119 j\u0119zykiem hermetyzmu, r\u00f3\u017cokrzy\u017cowc\u00f3w, magii i tradycji inicjacyjnych z zadziwiaj\u0105c\u0105 swobod\u0105. Nieprzypadkowo Aleister Crowley, jeden z najbardziej wp\u0142ywowych okultyst\u00f3w XX wieku, umie\u015bci\u0142 Zanoniego<\/em> w programie lektur A A \u2013 za\u0142o\u017conego przez siebie zakonu inicjacyjnego Argenteum Astrum (Srebrna Gwiazda),<\/em> okre\u015blaj\u0105c go jako dzie\u0142o warto\u015bciowe ze wzgl\u0119du na fakty i sugestie dotycz\u0105ce mistycyzmu. To szczeg\u00f3lne \u015bwiadectwo: praktyk okultyzmu dostrzeg\u0142 w powie\u015bci co\u015b wi\u0119cej ni\u017c literack\u0105 dekoracj\u0119.<\/p>\n

Mo\u017cna wi\u0119c czyta\u0107 Zanoniego<\/em> jako romans, powie\u015b\u0107 historyczn\u0105, poemat filozoficzny albo ksi\u0119g\u0119 inicjacyjn\u0105. Dopiero jednak wszystkie te warstwy razem pozwalaj\u0105 przeczu\u0107 rozmiar zamys\u0142u autora. Jest to jedna z tych ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3rych nie tyle si\u0119 ko\u0144czy, ile opuszcza \u2013 z poczuciem, \u017ce za ostatni\u0105 stron\u0105 pozosta\u0142a jeszcze jedna zas\u0142ona.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Autor: Edward Bulwer-Lytton, Liczba stron: 454, Oprawa: mi\u0119kka. Format: 14,5 x 20,5 cm.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":17,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"product_brand":[],"product_cat":[19],"product_tag":[],"class_list":["post-16","product","type-product","status-publish","has-post-thumbnail","product_cat-ezoteryka","first","instock","taxable","shipping-taxable","purchasable","product-type-simple"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product\/16","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/product"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product_brand?post=16"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product_cat?post=16"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product_tag?post=16"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}