\u015awiat Meyrinka jest \u015bmieszny tylko do chwili, w kt\u00f3rej przestaje by\u0107 bezpieczny.<\/p>\n
Fioletowa \u015bmier\u0107 i inne nowele<\/em> to zbi\u00f3r o\u015bmiu opowie\u015bci pokazuj\u0105cych niemal ca\u0142e spektrum pisarskiego talentu Gustava Meyrinka \u2013 od groteski i bezlitosnej satyry, przez czarny humor i makabr\u0119, a\u017c po czyst\u0105 metafizyczn\u0105 groz\u0119. Ka\u017cda z nowel jest osobnym mikrokosmosem, rz\u0105dz\u0105cym si\u0119 w\u0142asn\u0105 logik\u0105, a jednak wszystkie \u0142\u0105czy jedno: nieustanne przeczucie, \u017ce za dobrze znan\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 czai si\u0119 co\u015b obcego, absurdalnego i niebezpiecznego.\u00a0 To Meyrink w swojej najbardziej przewrotnej postaci.<\/p>\n Potrafi przez kilka stron bawi\u0107 czytelnika fars\u0105, groteskowym dialogiem czy absurdem ludzkiej pychy, by chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej pozostawi\u0107 go sam na sam z obrazem \u015bmierci, ob\u0142\u0119du albo rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ra nagle przestaje podlega\u0107 znanym prawom.<\/p>\n W zbiorze znalaz\u0142y si\u0119: G\u0119sta woda, Urna z St. Gingolph, Ca\u0142e istnienie to p\u0142omienne cierpienie, Automobil, Blamol, Zakwas z koziej sk\u00f3ry, Gor\u0105czka oraz tytu\u0142owa Fioletowa \u015bmier\u0107.<\/em><\/p>\n Ju\u017c Urna z St. Gingolph<\/em> pokazuje mroczniejsze oblicze autora. W opuszczonym parku, po\u015br\u00f3d ruin dawnego zamku, stoi kamienna urna \u2013 milcz\u0105cy \u015bwiadek tragedii, kt\u00f3rej pami\u0119\u0107 zdaje si\u0119 przetrwa\u0107 ludzi, budynki i ca\u0142e pokolenia. Sen miesza si\u0119 tu z jaw\u0105, natura zdaje si\u0119 pami\u0119ta\u0107 cudz\u0105 win\u0119, a zwyczajny krajobraz stopniowo zamienia si\u0119 w przestrze\u0144 przesycon\u0105 groz\u0105.<\/p>\n W Ca\u0142e istnienie to p\u0142omienne cierpienie<\/em> Meyrink prowadzi czytelnika w zupe\u0142nie inn\u0105 stron\u0119. Cz\u0142owiek niesprawiedliwie uwi\u0119ziony wychodzi na wolno\u015b\u0107, ale odkrywa, \u017ce same otwarte drzwi nie wystarcz\u0105, by odzyska\u0107 \u017cycie. Dopiero widok istot zamkni\u0119tych w klatkach budzi w nim co\u015b, czego wcze\u015bniej nie rozumia\u0142. Wolno\u015b\u0107, cierpienie i wsp\u00f3\u0142czucie przestaj\u0105 by\u0107 abstrakcyjnymi poj\u0119ciami i staj\u0105 si\u0119 brutalnie realne.<\/p>\n Ale Meyrink r\u00f3wnie ch\u0119tnie szydzi.<\/p>\n W Automobilu<\/em> uczony, uzbrojony w wzory, logik\u0119 i niewzruszon\u0105 pewno\u015b\u0107 w\u0142asnego rozumu, odmawia przyj\u0119cia do wiadomo\u015bci istnienia samochodu stoj\u0105cego niemal przed jego nosem. Gdy rzeczywisto\u015b\u0107 zaczyna podporz\u0105dkowywa\u0107 si\u0119 jego teorii zamiast do\u015bwiadczeniu, groteska nabiera niepokoj\u0105cego wymiaru. Czy to tylko kpina z akademickiej pychy? A mo\u017ce sugestia, \u017ce przekonania cz\u0142owieka mog\u0105 by\u0107 pot\u0119\u017cniejsze, ni\u017c chcia\u0142by przyzna\u0107?<\/p>\n W Blamolu<\/em> dostajemy z kolei absurdalny podwodny \u015bwiat, w kt\u00f3rym lekarze niekoniecznie zajmuj\u0105 si\u0119 leczeniem, nowoczesne specyfiki zmieniaj\u0105 si\u0119 szybciej ni\u017c choroby, a naukowy autorytet zawsze potrafi znale\u017a\u0107 wyja\u015bnienie \u2013 nawet wtedy, gdy fakty jawnie mu przecz\u0105. Groteska jest tu komiczna, ale \u015bmiech szybko staje si\u0119 gorzki.<\/p>\n Meyrink nie oszcz\u0119dza r\u00f3wnie\u017c religijno\u015bci, instytucji, spo\u0142ecznych m\u00f3d ani ludzkiej potrzeby podporz\u0105dkowania wszystkiego prostym receptom. Jego bohaterowie bywaj\u0105 pewni siebie dok\u0142adnie do chwili, w kt\u00f3rej \u015bwiat pokazuje im, jak niewiele naprawd\u0119 rozumiej\u0105.<\/p>\n Kulminacj\u0105 tomu jest jednak Fioletowa \u015bmier\u0107.<\/em><\/p>\n Sir Roger Thornton wyrusza w Himalaje, przekonany, \u017ce za opowie\u015bciami o tybeta\u0144skich tajemnicach mo\u017ce kry\u0107 si\u0119 realna wiedza. Europejska pewno\u015b\u0107 siebie zderza si\u0119 tam z czym\u015b, czego nie mo\u017cna \u0142atwo zaklasyfikowa\u0107 ani jako zabobonu, ani jako znanego zjawiska przyrodniczego.<\/p>\n Wkr\u00f3tce pojawia si\u0119 s\u0142owo. Jedno s\u0142owo. Wypowiedziane na g\u0142os uruchamia co\u015b niewyt\u0142umaczalnego. Ludzkie cia\u0142o traci form\u0119 i zamienia si\u0119 w jasnofioletow\u0105, galaretowat\u0105 mas\u0119. Pocz\u0105tkowo wygl\u0105da to jak lokalna osobliwo\u015b\u0107, mo\u017ce bro\u0144, mo\u017ce tajemna praktyka. Potem jednak relacja trafia do gazety. I w\u0142a\u015bnie wtedy zaczyna si\u0119 prawdziwa katastrofa. Ludzie czytaj\u0105. Powtarzaj\u0105. Przekazuj\u0105 informacj\u0119 dalej. Bombaj pustoszeje. Kwarantanna okazuje si\u0119 sp\u00f3\u017aniona. Wie\u015b\u0107 rozchodzi si\u0119 przez telegraf i kabel na ca\u0142y \u015bwiat, a wraz z ni\u0105 rozprzestrzenia si\u0119 \u015bmier\u0107. Epidemia nie przenosi si\u0119 przez dotyk, powietrze ani wod\u0119. Przenosi si\u0119 przez d\u017awi\u0119k. W kr\u00f3tkim czasie po\u0142owa ludzko\u015bci przestaje istnie\u0107. Okazuje si\u0119, \u017ce odporni s\u0105 jedynie ci, kt\u00f3rzy nie s\u0142ysz\u0105.<\/p>\n I wtedy pojawia si\u0119 jedna z najbardziej charakterystycznych dla Meyrinka ironii: cz\u0142owiek, kt\u00f3ry odkrywa mechanizm zag\u0142ady i chce ostrzec \u015bwiat, czyni to publicznie \u2013 wypowiadaj\u0105c dok\u0142adnie to s\u0142owo, kt\u00f3rego wypowiedzie\u0107 nie wolno. Groza miesza si\u0119 tu z absurdem, a absurd z czym\u015b zadziwiaj\u0105co nowoczesnym. Bo Fioletowa \u015bmier\u0107<\/em> nie jest tylko opowie\u015bci\u0105 o epidemii. To r\u00f3wnie\u017c historia o informacji, kt\u00f3ra zabija w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce ludzie nie potrafi\u0105 powstrzyma\u0107 si\u0119 od jej powtarzania. O wiedzy, kt\u00f3ra zamiast ocala\u0107 mo\u017ce niszczy\u0107. O \u015bwiecie, w kt\u00f3rym najwi\u0119kszym zagro\u017ceniem nie musi by\u0107 trucizna, bakteria ani bro\u0144. Wystarczy jedno s\u0142owo. I kto\u015b, kto je us\u0142yszy.<\/p>\n Fioletowa \u015bmier\u0107<\/em> to Meyrink b\u0142yskotliwy, okrutny, zabawny i niepokoj\u0105cy. Zbi\u00f3r, w kt\u00f3rym \u015bmiech bardzo cz\u0119sto jest tylko kr\u00f3tk\u0105 przerw\u0105 przed czym\u015b znacznie ciemniejszym. Jak napisano we wst\u0119pie: jego nowele s\u0105 niczym katalog stan\u00f3w duszy pocz\u0105tku XX wieku \u2013 pe\u0142nych l\u0119ku, fascynacji i poczucia, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 nie ko\u0144czy si\u0119 tam, gdzie zwykli\u015bmy stawia\u0107 jej granice.<\/p>\n Najbardziej niebezpieczne rzeczy nie zawsze przychodz\u0105 z zewn\u0105trz. Czasem wystarczy je wypowiedzie\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Autor: Gustav Meyrink, Liczba stron: 88, Oprawa: mi\u0119kka. Format: 14,5 x 20,5 cm<\/p>\n","protected":false},"featured_media":52,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"product_brand":[],"product_cat":[19],"product_tag":[],"class_list":["post-51","product","type-product","status-publish","has-post-thumbnail","product_cat-ezoteryka","first","instock","taxable","shipping-taxable","purchasable","product-type-simple"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product\/51","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/product"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=51"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/52"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=51"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product_brand?post=51"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product_cat?post=51"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product_tag?post=51"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}