Rok 1627. Europa nie zna jeszcze kolei, elektryczno\u015bci, samolot\u00f3w, \u0142odzi podwodnych, laboratori\u00f3w badawczych w dzisiejszym znaczeniu ani nowoczesnych akademii nauk. A jednak w\u0142a\u015bnie wtedy ukazuje si\u0119 ksi\u0105\u017cka cz\u0142owieka, kt\u00f3ry opisuje cywilizacj\u0119 posiadaj\u0105c\u0105 niemal wszystkie te rzeczy.<\/p>\n
I tym cz\u0142owiekiem nie jest ba\u015bniopisarz.<\/p>\n
Francis Bacon nale\u017ca\u0142 do najwybitniejszych umys\u0142\u00f3w swojej epoki. By\u0142 prawnikiem, filozofem, parlamentarzyst\u0105, doradc\u0105 kr\u00f3lewskim, stra\u017cnikiem wielkiej piecz\u0119ci i wreszcie Lordem Kanclerzem Anglii. W Novum Organum<\/em> z 1620 roku wyst\u0105pi\u0142 przeciw scholastycznemu spekulowaniu i uczyni\u0142 z do\u015bwiadczenia, obserwacji oraz eksperymentu podstaw\u0119 poznania. W\u0142a\u015bnie dlatego uznaje si\u0119 go za jednego z ojc\u00f3w nowo\u017cytnej metody naukowej.<\/p>\n I ten sam cz\u0142owiek pod koniec \u017cycia pisze Now\u0105 Atlantyd\u0119<\/em>. Dlaczego?<\/p>\n Ksi\u0105\u017cka zosta\u0142a opublikowana po\u015bmiertnie w 1627 roku, rok po \u015bmierci Bacona, prawdopodobnie za\u015b powsta\u0142a oko\u0142o 1623 roku. Ju\u017c jej pierwsze wydanie informowa\u0142o czytelnika, \u017ce ma przed sob\u0105 dzie\u0142o niedoko\u0144czone.<\/p>\n Historia zaczyna si\u0119 jak opowie\u015b\u0107 \u017ceglarska. Europejski statek, zmierzaj\u0105cy z Peru ku Chinom i Japonii, zostaje zepchni\u0119ty z kursu. Ko\u0144cz\u0105 si\u0119 zapasy, za\u0142oga choruje, a marynarze s\u0105 przekonani, \u017ce umr\u0105 po\u015brodku bezkresnego oceanu. Wtedy na horyzoncie pojawia si\u0119 nieznany l\u0105d.\u00a0Tak rozpoczyna si\u0119 spotkanie z Bensalem.<\/p>\n To jeden z najwcze\u015bniejszych w nowo\u017cytnej literaturze europejskiej tak wyra\u017anych opis\u00f3w kontaktu ludzi naszej cywilizacji z inn\u0105, r\u00f3wnolegle istniej\u0105c\u0105 kultur\u0105, rozwini\u0119t\u0105 w izolacji i pod wieloma wzgl\u0119dami przewy\u017cszaj\u0105c\u0105 \u015bwiat przybysz\u00f3w. Bensalem zna Europ\u0119. Europa nie ma poj\u0119cia o istnieniu Bensalemu.<\/p>\n Mieszka\u0144cy wyspy znaj\u0105 obce j\u0119zyki, histori\u0119, wynalazki i sytuacj\u0119 innych pa\u0144stw, a jednocze\u015bnie od stuleci skutecznie ukrywaj\u0105 w\u0142asne istnienie. Wysy\u0142aj\u0105 tajne misje, kt\u00f3rych cz\u0142onkowie podr\u00f3\u017cuj\u0105 po \u015bwiecie, zdobywaj\u0105c ksi\u0105\u017cki, urz\u0105dzenia, wiadomo\u015bci o odkryciach i naukach, po czym wracaj\u0105 do ojczyzny. Ich prawdziwe pochodzenie pozostaje przed obcymi ukryte.<\/p>\n Ju\u017c to wystarczy\u0142oby na niezwyk\u0142\u0105 opowie\u015b\u0107. Ale Bacon idzie znacznie dalej.<\/p>\n Sercem Bensalemu jest Dom Salomona \u2013 pot\u0119\u017cna instytucja badawcza, kt\u00f3rej celem jest poznanie przyczyn i tajemnych porusze\u0144 rzeczy<\/em> oraz poszerzanie granic ludzkich mo\u017cliwo\u015bci. Uczeni Bensalemu prowadz\u0105 do\u015bwiadczenia nad medycyn\u0105, przed\u0142u\u017caniem \u017cycia, ro\u015blinami, zwierz\u0119tami, minera\u0142ami, \u015bwiat\u0142em, d\u017awi\u0119kiem, pogod\u0105 i energi\u0105. Dysponuj\u0105 instrumentami optycznymi pozwalaj\u0105cymi ogl\u0105da\u0107 rzeczy bardzo ma\u0142e i bardzo odleg\u0142e, urz\u0105dzeniami wzmacniaj\u0105cymi s\u0142uch, sposobami przesy\u0142ania d\u017awi\u0119ku na znaczne odleg\u0142o\u015bci, maszynami poruszaj\u0105cymi si\u0119 z ogromn\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105.<\/p>\n Bacon pisze r\u00f3wnie\u017c o lataniu w powietrzu i o statkach poruszaj\u0105cych si\u0119 pod wod\u0105. W roku 1623. I tu pojawia si\u0119 pytanie, od kt\u00f3rego trudno si\u0119 uwolni\u0107. Co w\u0142a\u015bciwie czytamy?<\/p>\n Oczywi\u015bcie fikcja literacka istnia\u0142a na d\u0142ugo przed Baconem \u2013 od staro\u017cytnych mit\u00f3w, romans\u00f3w i alegorii po renesansowe utopie. Ale Nowa Atlantyda<\/em> powsta\u0142a prawie dwa stulecia przed Andersenem i bra\u0107mi Grimm oraz na d\u0142ugo przed narodzinami nowoczesnej fantastyki naukowej. Co wa\u017cniejsze, jej autor nie by\u0142 zawodowym tw\u00f3rc\u0105 ba\u015bni. By\u0142 cz\u0142owiekiem pa\u0144stwa. Prawnikiem. Filozofem nauki. Cz\u0142owiekiem obsesyjnie zainteresowanym praktycznym wykorzystaniem wiedzy. Dlatego Bensalem nie przypomina krainy wymy\u015blonej dla samej rozrywki. Przypomina projekt.<\/p>\n Jego Dom Salomona ma struktur\u0119 zaskakuj\u0105co podobn\u0105 do p\u00f3\u017aniejszych akademii nauk, uniwersytet\u00f3w badawczych, laboratori\u00f3w i pa\u0144stwowych program\u00f3w technologicznych. Sam tekst podkre\u015bla praktyczno\u015b\u0107 bada\u0144: wiedza ma s\u0142u\u017cy\u0107 cz\u0142owiekowi, zwi\u0119ksza\u0107 jego mo\u017cliwo\u015bci i pozwala\u0107 mu panowa\u0107 nad natur\u0105.<\/p>\n Czy Bacon po prostu niezwykle trafnie przewidzia\u0142 przysz\u0142o\u015b\u0107? Czy opisa\u0142, jak jego zdaniem powinna wygl\u0105da\u0107 cywilizacja oparta na wiedzy? Czy cz\u0119\u015b\u0107 tej wiedzy gdzie\u015b ju\u017c istnia\u0142a? A mo\u017ce Bensalem jest metafor\u0105 \u015brodowiska wtajemniczonych, kt\u00f3re obserwuje \u015bwiat z ukrycia, gromadzi jego wiedz\u0119 i ujawnia tylko to, co uzna za stosowne? Ksi\u0105\u017cka nie daje ostatecznej odpowiedzi. I by\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego jest tak fascynuj\u0105ca. Bo Nowa Atlantyda pozostaje niedoko\u0144czona.<\/p>\n Bacon otwiera przed czytelnikiem drzwi do Bensalemu, pokazuje jego nauk\u0119, religi\u0119, struktur\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i najg\u0142\u0119bsze tajemnice Domu Salomona \u2013 po czym tekst si\u0119 urywa. Nie wiemy, dok\u0105d dalej mia\u0142a prowadzi\u0107 historia. Nie wiemy, co jeszcze zamierza\u0142 ujawni\u0107.\u00a0Pozostaje wi\u0119c miejsce dla czytelnika. Dla interpretacji. Dla podejrzenia, \u017ce najwa\u017cniejsza cz\u0119\u015b\u0107 historii by\u0107 mo\u017ce nigdy nie zosta\u0142a zapisana.<\/p>\n Nowa Atlantyda<\/em> mo\u017ce by\u0107 czytana jako utopia, traktat filozoficzny, projekt przysz\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa albo niezwyk\u0142y dokument intelektualny cz\u0142owieka, kt\u00f3ry kilka stuleci wcze\u015bniej zobaczy\u0142 zarys \u015bwiata bardzo podobnego do naszego. Ale po przeczytaniu pozostaje jedno pytanie: czy Bacon wymy\u015bla\u0142 przysz\u0142o\u015b\u0107 \u2013 czy pr\u00f3bowa\u0142 opowiedzie\u0107 o czym\u015b, o czym nie m\u00f3g\u0142 napisa\u0107 wprost?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Autor: Francis Bacon, Liczba stron: 64, Oprawa: mi\u0119kka. Format: 14,5 x 20,5 cm<\/p>\n","protected":false},"featured_media":67,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"product_brand":[],"product_cat":[19,21,20],"product_tag":[],"class_list":["post-66","product","type-product","status-publish","has-post-thumbnail","product_cat-ezoteryka","product_cat-fantastyka","product_cat-filozofia","first","instock","taxable","shipping-taxable","purchasable","product-type-simple"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product\/66","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/product"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=66"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/67"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=66"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product_brand?post=66"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product_cat?post=66"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bergerdeuter.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product_tag?post=66"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}